Tuesday, 20 April 2010

ARTİST NİSAN

1. SAN FRANCISCO MODERN SANAT MÜZESİ (SFMOMA) 75. YILINI KUTLUYOR!
ÇİĞDEM KAYA

2. ANTWERP’TE JAN FABRE İLE GÖRÜŞME ITIR LİR TAN

3. 90 GÜNDE DÜNYAYI KURTARMAK KOLAY DEĞİL (...AMA İNSAN GENE DE DENEYEBİLİR...) ASUMAN KIRLANGIÇ

4. BERLİN: ÖNCÜLERİN ŞEHRİ VE YENİ SALON KÜLTÜRÜ
HAYATIN HİÇBİR ÜCRET TALEP ETMEDIĞI, ANCAK HER ŞEYİ VAAD ETTIĞİ GÜNLERDEN
KAREN GRUNOW

5. FEMİNİST ANLATILAR: ŞÜKRAN MORAL’DA KİMLİK VE FARKLILIK FIRAT ARAPOĞLU

6. VAROL TOPAÇ VE ÜÇÜNCÜ BOYUT’UN ÜSTÜ BEDRİ KARAYAĞMURLAR

7. DON EDDY İLE SANATI VE FOTO-REALİZM ÜZERİNE GÖRÜŞME
ŞAFAK GÜNEŞ GÖKDUMAN

8. “GEZGİN PARÇALAR”: FATMA TÜLİN’İN DUYUSAL PEYZAJLARI
ÖZGÜR UÇKAN

9. TORNAVİDEO VİDEO ART ETKİNLİĞİ
ÖZGEN YILDIRIM

10. ŞEHRİN İÇİNDEKİ KARINCALAR (MALTEPE ÜNİVERSİTESİ PROJESİ)
ZELİHA BURTEK

11. SÜRECİ ALGILAMAK (ALİ KAZMA)
GÜLGÜN BAŞARIR

12. HEYKEL YÜZEYİNDE YENİDEN DOLAŞIMA SOKULAN BİR BİTKİ: LOTUS VE AH XIAN
BURCU GÜNAY

13. AÇIK SAÇIK BİR KAÇ POLAROİD (0.2 TİYATRO GRUBU)
GÜLGÜN BAŞARIR
1. DOSYA: ÖMER ULUÇ
BARIŞ ACAR, YUSUF TAKTAK, ALi AKAY, DAĞHAN ÖZİL, ROBERT C. MORGAN, SEDA YÖRÜKER, BURCU PELVANOĞLU

2. PİCASSO VE GRAVÜRLERİ NESLİHAN UÇAR

3. BATI RESMİNİN USTALARI PORTAKAL SANAT VE KÜLTÜR EVİNDE
DİLEK YABANLIOĞLU

4. HÜSEYİN AVNİ LİFİJ LEYLA AYHAN SOYLU

5. GEORGES DİDİ-HUBERMAN’IN “HİSTERİNİN İCADI”: CHARCOT VE SALPETRİERE’İN FOTOĞRAFİK İKONOGRAFİSİ HAKKINDA  CAROL AMSTRONG

6. DİSK ATAN ADAM MUTLU ERBAY

Tuesday, 6 April 2010

ARTİST ACTUAL MART 2010

YAZI MI TURA MI: CLAUDE CLOSKY
DENİZ GÜVENSOY

16 Ocak- 6 Mart tarihleri arasında Akbank Sanat’ta düzenlenen “Yazı mı Tura mı” sergisi, bilgi çağının iletişim araçlarına ait bütün öğelerini sanatının malzemesine dönüştüren Claude Closky’nin yapıtlarına yer veriyor. “Yazı mı Tura mı”, serginin başlığından da anlaşılacağı gibi seçimlerle ilgili bir sergi. Sergiyle ilgili hazırlanan flyer’da gördüğümüz gibi iki boyutlu bir dünya, tıpkı yazı tura atılan bir bozuk para gibi sürekli bir devinim içinde dönüyor. Belki de yazı tura’yla yapılan seçimin rastlantıya dayalı oluşu, kişisel bilinçten uzaklığı, modern dünyada yaptığımız seçimlerin anlamsızlığı üzerine yapılmış bir metafor.

Closky; Dike Blair’in yazısında bahsettiği “Seçim’in bir yanılsama olduğu ya da kendi oluşturduğumuz anlamsız sistemler tarafından yönetildiğimiz ya da Oyun amaçsızdır, ama oynaması eğlencelidir” temasından uzun süredir bahsediyor. İşlerinde listeleme yöntemini tercih etmesi, bitişsiz devinimleri sık sık kullanması da bu yüzden. Örneğin internette yayınladığı, ‘Do you want love or lust?’ adlı işinde, medyada sık sık karşılaştığımız eğlenceli kişisel testlerin sonu gelmeyen ve amaçsız olan bir benzerini yaratıyor. Kendi deyimiyle; “(Bu soruları) cevaplamaya devam ettiğinizde; düşünceleriniz ne olursa olsun, hiçbir fark yaratmıyor. Birbiriyle çelişen fikirler aslında eşdeğer. Seçim kavramı bir yanılsama ve siz sadece anketin var olan kurallarını takip etmektesiniz. Devam etmenize yol açan tek sebep; egonuzu tatmin etmek.”

Yazı mı Tura mı sergisinde ise, karşı karşıya duran duvarlara sürekli değişen imgelerin yansıtıldığı iki projeksiyon görüyoruz. Serginin küratörü Ali Akay’ın deyimiyle; “birbirleriyle karşıt ikilikler yaratarak hem arkalı önlü, hem de seçim yapılamaksızın (No Choice) imajların zıtlığı üzerine sıkışmış olan izleyicilerin, ne kadar anlam ve anlamsızlığın birbirlerine geçmekte olduğunu anlamaları üzerine kurulu bir düzenleme söz konusu.” Bahsedilen bu düzenleme, bir yandan birbirleriyle ilişkili, benzer kavramları işaret eden fakat aynı zamanda karşıtlıklar da içeren görüntülerin ikişer olarak eşzamanlı yansıtılmasıyla oluşturulmuş. İlk başta birbiriyle zıt gözüken bu imgelerin sonu gelmez tekrarı aslında sonuçta hepsinin aynı olduğu hissini uyandırıyor. Closky’nin kitle kültürüne ait göstergeleri toplayıp bir arada sunarak göstermek istediği, aslında onların bize işaret ettiği şeylerin anlamsızlığı.

Closky kitle kültürünü anlatırken, onu eleştirirken aslında onun içinde nasıl var olacağımızın da bir yolunu gösteriyor. Gündelik yaşama ait kodlarla oynarken onlarla kendisi arasına koyduğu uzaklığa değiniyor. Tüketim ve enformasyon dünyasıyla kurduğumuz ilişkiyi irdeleyerek, bir şekilde kendimizden bahsetmemizi de yol açıyor. Kitle kültürüne ait göstergelerin bize kabul ettirmeye çalıştıkları şeyleri, göstergeyle gösterilen arasındaki ilişkiyi bozarak onlara kendi yorumunu katıyor. Böylece kendi deyimiyle, “kendi hayatının asıl sahibi yine kendisi oluyor”. Örneğin internette yarattığı bir işinde, çeşitli markalara ait logolarla kurduğu alfabeyle çeşitli İngilizce küfürlerin bir çok değişik varyasyonunu yaratması, basılı medyada yer alan çoğunlukla moda ve kozmetik üzerine olan reklamlarla oluşturduğu “to die in/orada ölmek” isimli kolajları, borsa rakamlarından oluşturduğu duvar kağıdı desenleri ve benzeri bir çok işinden bahsedebiliriz.

Closky’nin sergide yer alan bir diğer işi, “Flat World / Düz Dünya” akla Baudrillard’ın Borges’dan yaptığı meşhur harita alıntısını getiriyor. İmparatorluğu kapsayan alanın birebir boyutlarında tasarlanan haritayla onun gösterdiği toprakların gerçekle imgesinin birbirine karışması ve simulasyonu yaratması. Bu çalışmada büyük bir masanın üzerini kaplayan kuşbakışı çekilmiş çeşitli yerlerin fotoğrafları yer alıyor. Hepsi siyah beyaz, kuşe kâğıda basılmış, A4 boyutundaki bu imgeler basılı yayın araçlarıyla tanımaya çalıştığımız dünyayı anlatıyor. Üç boyutlu ve renkli dünya; sürekli dolaşıma giren ve çoğalan imgesiyle yer değiştiriyor, bu imgelerde gösterilen alanlar yerel farklılıklarını yitirip, gri, düz ve benzer olmaya başlıyor ve dolayısıyla da aralarında seçim yapmakta anlamını yitiriyor.

Closky’nin sergideki son işinde, bilgisayar oyunlarının görselliğini hatırlatan bir grafik düzenleme içerisinde yer alan bir dünya haritası görüyoruz. Geometri isimli bu videoda haritanın üzerinde gittikçe büyüyen ve dağılıp parçalan çeşitli geometrik şekiller var. Dünya üzerinde süregelen dolaşım, çeşitli coğrafyalarda meydana gelen olayların dağılıp yayılarak birbirlerini zincirleme etkileyişi ve bilgi ve iletişim araçlarının bu hızlı devinime etkisinin bu videoda irdelendiği söylenebilir. Sanatçının, “Sanat artık tarihin değil coğrafyanın alanında. Bir yapıt dünyanın çeşitli yerlerinde gösterilir ya da var olmaz” sözüyle belirttiği küreselleşme olgusu da bu yapıtta yerini alıyor.

Closky; internet, video, kolaj, çizim, resim gibi farklı tekniklerle animasyonlar, reklam fotoğrafları, sayısal loto, internet alan adlarından borsa rakamlarına bizi çevreleyen dünyaya ait bütün görüntüler ve metinlerle oynuyor. Onun işlerinde; kelimelerin, harflerin, rakamların, saatlerin, dakikaların da birer görsel unsur olarak kullanıldığını görüyoruz. Enformasyon alanında, programlama dilleri aracılığıyla kurduğumuz sadece kelimeler ve harflere dayanan bir kodlama sistemiyle oluşturulmuş bir dünya var. Bu belki de modern dünyada kelimelerin nasıl birer görüntü haline getirildiğinin bir metaforu.

Bunun gibi düzleştirilmiş bir dünyada; farklılıklarının örselendiği, kişiselliklerini yitiren imajlar da dilin görevini üstleniyor, sterotipleştirilerek, izleyicide belli kodları hatırlatma, soyut kavramları akla getirme gibi yazının özelliklerini taşımaya başlıyor. “Yazı mı Tura mı” başlığı; hem paranın üzerindeki yazı ve turayla, yazı ve görüntü arasındaki ilişkiyi, hem imge ve yazı arasındaki farklılıkların bile ortadan kalktığı bir dünyada karşıt ikilikler arasında yapılan seçimlerin imkansızlığı hem de paranın, sermayenin dolaşımını akıllara getirmesiyle sergilenen yapıtlarla bir bütünlük oluşturuyor.

“Önceden belirlenmiş gündelik yaşamımızın bize sunamayacağı her türlü olası deneyime davet ediliyoruz. Her deneyim bir sonraki tarafından yok edilmeden önce değerli. Geçmiş yok, sadece geri dönüşler, yeniden canlanmalar, vintage ürünler var, gelecek yok sadece yansıtımlar, şartlar, simulasyonlar var.” Yazının icadıyla, dil “görünür kılınmaya” başlıyor. ‘Söz uçar, yazı kalır’”deyiminin belirttiği gibi, yazı geçmişi sabit kılmada aracı oluyor. Kelimelerin birer görüntüye dönüştüğü bugünün dünyasında ise, yazı hız çağında geçmişsiz ve geleceksiz bir şimdiki zamanda sıkışmış olarak var oluyor.

Closky; gelecek ve geçmişin olmadığı, kendilerine sunulanlar arasında seçim yapmanın gereksiz olduğu bir sistem tarafından yutulmuş olan bireylerin kendi kişiliklerini yeniden kazanmalarının tek yolu olarak, tüketim kültürünün bu oyununa bir adım uzaklaşıp baktıktan sonra, farkındalığımızı kazanıp oynamaya devam etmeyi bizlere öneriyor.
Claude Closky, Yazı mı Tura mı, Akbank Sanat Merkezi, 2010